RHYMA
Badania

Czy wspólne pisanie rozwija kreatywność?

Co badania wspólnego pisania mówią o wymianie pomysłów, kreatywności grupy i granicach naszych wniosków.

Piszesz: „Mokry bilet schnie na stole”. Kolejna osoba czyta ten wers i wysyła bilet tam, gdzie nigdy go nie planowano. To jedna z przyjemności wspólnego pisania: cudza myśl może skierować Twoją w nową stronę.

Czy jednak wspólne pisanie czyni ludzi bardziej kreatywnymi? Badania dają ostrożną odpowiedź. Pokazują, jak ludzie wspólnie rozwijają i zmieniają pomysły. Nie dowodzą, że wspólny wiersz zwiększa ogólną kreatywność ani że grupa zawsze napisze lepszy tekst.

Co się dzieje, gdy piszemy razem

Eva Vass i współpracownicy przez rok obserwowali twórcze pisanie dzieci w wieku od 7 do 9 lat w angielskich szkołach. Kilkakrotnie nagrali pracę 13 par. Dzieci proponowały obrazy, podchwytywały słowa, śmiały się, spierały i wracały do tekstu. W niektórych parach pomysł powstawał nawet wtedy, gdy oboje mówili jednocześnie (Vass i in., 2008).

To obserwacja procesu, a nie konkurs między parami a osobami piszącymi solo. Większość pracy dotyczyła opowiadań w szkole podstawowej. Nie odpowiada na pytanie, czy dorośli stają się bardziej pomysłowi po napisaniu kilku wspólnych wierszy.

Inne badanie opisuje przejście od rozmowy dzieci do wspólnego tekstu: jedna osoba coś proponuje, druga zmienia, a końcowa wersja należy do obu (Rojas-Drummond i in., 2008). Pomaga zrozumieć reakcję: „Nie przyszłoby mi to do głowy, ale teraz wiem, co dalej”. Badano uczniów tworzących historie multimedialne, nie graczy Rhyma.

Jest też badanie dotyczące wierszy. W fińskich szkołach 97 uczniów siódmej klasy pisało samodzielnie i w małych grupach online. Wspólne pisanie częściej sprawiało im przyjemność; mówili też, że pomagało znajdować pomysły. Pisząc samodzielnie, mieli więcej miejsca na własne uczucia. Były to relacje uczniów i porównania wierszy, nie test wzrostu ogólnej kreatywności. Nie było też grupy kontrolnej (Kangasharju i in., 2024).

Trzy różne linie trafiają na jedną wspólną kartkę

Czy grupa ma lepsze pomysły?

Niekoniecznie. Metaanaliza badań burzy mózgów porównała grupy rozmawiające na głos z taką samą liczbą osób pracujących osobno. Po zebraniu wyników osoby pracujące samodzielnie miały więcej pomysłów, a ich jakość oceniono wyżej (Mullen, Johnson i Salas, 1991). Gdy trzeba czekać na swoją kolej, część myśli znika, zanim uda się je wypowiedzieć.

Znaczenie ma też sposób współpracy. Przegląd badań elektronicznej burzy mózgów wykazał więcej pomysłów w grupach online niż w rozmowach twarzą w twarz. W porównaniu z pracą samodzielną wynik zależał jednak od wielkości grupy: duże grupy online miały przewagę, małe nie (DeRosa, Smith i Hantula, 2007).

Te badania liczyły pomysły podczas burzy mózgów, nie wiersze. Więcej pomysłów nie oznacza automatycznie lepszego wersu. Warto jednak dać każdemu czas na zapisanie myśli, zanim ucieknie.

Czy wspólne pisanie uczy lepiej pisać?

Są wyniki z zajęć języka obcego. Metaanaliza 33 badań wykazała, że teksty pisane wspólnie były średnio poprawniejsze od tekstów samodzielnych. W osobnym porównaniu uczniowie, którzy najpierw pisali razem, otrzymali wyższe oceny za późniejszy tekst indywidualny. Inne wyniki pozostawały niepewne, a sposób prowadzenia części badań ograniczał pewność zbiorczych wniosków (Elabdali, 2021).

Poprawność gramatyczna i ocena szkolnego wypracowania nie są tym samym co oryginalność. Tych wyników nie można przenosić na poezję ani obiecywać rozwoju zdolności twórczych każdemu uczestnikowi.

Spróbuj krótkiej wymiany

Umów się ze znajomą osobą na cztery wersy. Pierwsza pisze o zwykłej rzeczy: mokrym bilecie, kubku bez ucha, pustym przystanku. Druga widzi tylko ten wers i dopisuje następny. Potem znów zamiana. Do końca nie poprawiajcie cudzych słów.

Po odsłonięciu całości zapytajcie: który wers zabrał wiersz tam, gdzie żadne z nas nie planowało? To ciekawsze niż rozstrzyganie, czy wiersz się „udał”. Na początek pożycz pomysł na wspólny wiersz. Inne zasady znajdziesz w siedmiu grach poetyckich.

W Rhyma też dopisuje się po jednym wersie, widząc tylko poprzedni. Całość pojawia się po ostatniej turze. Możesz pisać w trybie Świat lub zaprosić znajomych do kręgu. To sposób na grę na odległość, a nie metoda o udowodnionym wpływie na kreatywność. Wypróbuj Rhyma w Google Play.

Co możemy powiedzieć

Wspólne pisanie może nadać tekstowi nieoczekiwany kierunek. Każda osoba wnosi inne słowo, obraz lub sprzeciw. Badania opisują tę wymianę w konkretnych warunkach, zwłaszcza szkolnych. Obietnica, że wspólne pisanie uczyni ludzi bardziej kreatywnymi, wykracza poza dowody. Nadal można podać komuś wers, przeczytać odpowiedź i zauważyć, gdzie wiersz zmienił kierunek.

Źródła

Wszystkie artykuły Rhyma